Çaput ya da pala olarak da bilinen çul kilim, günlük kullanıma uygun, tok dokusuyla dayanıklı bir el dokuması yer yaygısıdır. Sınabeli’de geleneksel olarak çul kilim olarak adlandırılan bu dokumalar, Sinop’un Kılıçlı köyündeki atölyemizde pamuklu kumaşlardan, tezgâhlarda her biri tek üretim olarak dokunuyor.
Çul kilim nedir?
Kilim; dikey çözgü iplikleri arasından yatay atkıların geçirilmesiyle dokunan, havsız ve iki yüzü aynı görünen bir yaygıdır. Çul kilimde atkı olarak iplik yerine kumaş şeritleri kullanılır; bu da ona kalın, tok bir doku verir.
Bir zamanlar çul kilim
Anadolu’da düz dokuma yaygıların geçmişi çok eskiye uzanır. Eski kumaş eşyaların değerlendirilmesiyle dokunan çul kilim ise bu geleneğin “hiçbir şey israf edilmez” anlayışından doğan mütevazı bir koludur: Eskiyen giysiler, çarşaflar ve kumaş artıkları şeritler halinde kesilir, köy evlerindeki tezgâhlarda yeniden dokunurdu. Çoğunlukla tarla işlerinin durduğu kış aylarında kadınların dokuduğu bu kilimler, bir iki kuşak öncesine kadar hemen her evin zemininde, sedirinde ya da yatağının ucunda bulunurdu.
Sınabeli’de biz bugün o eski geleneği sürdürüyoruz. Hem tekstil fabrikalarının üretim fazlası kumaşlarını kullanarak yeni kilimler dokuyoruz, hem de eşyalarınızı sizin için yeni bir ürüne dönüştürüyoruz.
Atölyemizde nasıl dokunuyor?
2023’te on kadının bir araya gelmesiyle kurulan Sınabeli Kooperatifi, köyün tavan aralarında kalmış tezgâhları onararak dokumacılığı yeniden başlattı.
Olvido koleksiyonundaki çul kilimler, tekstil fabrikalarının üretim fazlası pamuklu kumaşlarıyla dokunur. Renk dizisi dokuyan kadının elinde şekillendiği için iki kilim asla aynı olmaz.
Çul kilim…
…eskilerin eskiyen tüm kumaş ürünlerini değerlendirmek amacıyla uyguladığı bir tekniktir. Kumaşlar şeritler halinde kesilerek tezgahlarda tekrar dokunur.
…düzenli ve muntazam değildir çünkü elde kesilen şeritler çoğunlukla farklı kalınlıklarda olurlar ve dokuyan kişinin eline, kumaşın türüne göre farklılık gösterirler.
…hiçbir motifi net olarak göstermez çünkü kumaştaki motifler dokuma esnasında kıvrılarak birbiri içine geçer ve ortaya tamamen farklı bir görüntü çıkar.
…kaba bir dokumadır çünkü kesilen kumaşların belirli bir kalınlıkta olması gerekir.
…bohem ve salaş tarzdadır çünkü kumaşın kesim esnasında çıkan bazı ipleri dokumanın içinden kendini gösterecektir.
…özeldir çünkü hiçbir dokumanın diğerinin birebir aynısı olması mümkün değildir.
Nerede kullanılır?
Yatak odasından mutfağa, koridordan balkona evin hemen her köşesine uyum sağlar. Uzun ve dar modeller koridor ve mutfakta, geniş modeller oturma alanlarında öne çıkar. Ama Sınabeli’de bu dokumaları sadece kilim olarak üretmiyoruz. Çul dokumalardan kırlent, çanta, kolye, gözlük kılıfı gibi ürünler de çıkarıyoruz.
Çul kilim bakımı
- Makinede, soğuk suda yıkayın.
- Ağartıcı ve yoğun deterjan kullanmayın.
- Lekelere bölgesel müdahale edin.
- Kurutma makinesi yerine sererek kurutun.
- Uzun süre direkt gün ışığına maruz bırakmayın.
- Değer vererek kullanın.
Çul kilim mi, yün kilim mi?
Çul kilim · Olvido Koleksiyonu
- Pamuklu kumaş, ileri dönüşüm
- Kalın ve tok doku
- Makinede yıkanabilir
- Mutfak, banyo, antre, hol, balkon, yatak odası
Yün kilim · Serenad Koleksiyonu
- Saf yün iplik
- İnce, motifli doku
- Nemli bezle silinir
- Salon, oturma odası, yatak odası, hol
Sık sorulan sorular
Çaput kilim, pala ve çul kilim aynı şey mi?
Evet. Yöreye göre çul, çaput kilimi ya da pala diye anılır; hepsinde atkı olarak iplik yerine kumaş şeridi ya da eski örgülerden çıkan ipler kullanılır.
Her çul kilim aynı mı görünür?
Hayır. Olvido kilimler üretim fazlası kumaşlarla dokunduğu için renk dizileri farklıdır ve her biri tek üretilir. El yapımı oldukları için ölçülerde küçük farklılıklar olabilir.
Çul kilim kayar mı?
Tok bir dokusu vardır; yine de parke veya fayans gibi kaygan zeminlerde altına kaydırmaz bir taban kullanmanızı öneririz.
Yün kilim de yıkanabilir mi?
Serenad yün kilimlerin yıkanması önerilmez; sirkeli suya batırılmış nemli bir bezle silinerek temizlenir ve uzun süre doğrudan güneşe maruz bırakılmamalıdır.
Olvido çul kilimlerinden seçtiklerimiz
Her biri tek üretilen, makinede yıkanabilir el dokuması çul kilimler.
